Η Οικονομική Επιστήμη δεν είναι μια αφηρημένη ή αποκομμένη θεωρητική ενασχόληση, αλλά ένα γνωστικό πεδίο που μελετά συστηματικά την οικονομική ζωή των ανθρώπων, εντός ενός ευρύτερου και πολυδιάστατου πλαισίου. Η ανθρώπινη οικονομική δράση δεν είναι αποτέλεσμα τυχαιότητας ή χάους, αλλά διέπεται από κανόνες, πρότυπα και θεσμούς, και διαμορφώνεται σε συνάρτηση με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον.
Το Ολοκληρωμένο Πλαίσιο της Οικονομικής Ανάλυσης
Η Οικονομική Επιστήμη αναλύει τις επιλογές και τις πράξεις των ατόμων και των κοινωνιών. Το φυσικό περιβάλλον, δηλαδή τους φυσικούς πόρους και τους περιορισμούς που επιβάλλει η φύση στην παραγωγή και την κατανάλωση. Η διαθεσιμότητα εδαφικών, υδάτινων, ενεργειακών και βιολογικών πόρων επηρεάζει άμεσα τις παραγωγικές δυνατότητες μιας κοινωνίας.
Το θεσμικό πλαίσιο, το οποίο αναφέρεται στους νόμους, τους κανόνες, τις κοινωνικές συμβάσεις και τους πολιτικούς μηχανισμούς που ρυθμίζουν την οικονομική δραστηριότητα. Το πλαίσιο αυτό δεν είναι δοσμένο εκ φύσεως αλλά αποτέλεσμα ανθρώπινης κατασκευής και πολιτισμικής εξέλιξης. Κράτος, αγορές, δικαιώματα ιδιοκτησίας και μηχανισμοί ρύθμισης διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικές επιλογές εκδηλώνονται και συντονίζονται.
Τις επιδιώξεις των ατόμων και των συλλογικών οντοτήτων, οι οποίες δεν είναι ομοιόμορφες ή στατικές. Οι άνθρωποι προσβλέπουν στην κάλυψη αναγκών, στην αύξηση της ευημερίας τους, στην ασφάλεια, στην κατανάλωση, στην αποταμίευση ή στην επένδυση. Οι στόχοι αυτοί διαμορφώνουν τις οικονομικές αποφάσεις τόσο στο ατομικό όσο και στο κοινωνικό επίπεδο.
Μη Τυχαία Φύση της Οικονομικής Οργάνωσης
Πρέπει να γίνει πλήρως κατανοητό ότι η οικονομική ζωή δεν εξελίσσεται με τρόπο αυθαίρετο ή απρογραμμάτιστο. Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει δομή, συστηματικότητα και οργάνωση, και συχνά υλοποιείται μέσω πολύπλοκων μηχανισμών αλληλεπίδρασης μεταξύ εκατομμυρίων αποφάσεων. Αυτή η πολυπλοκότητα δε θα πρέπει να συγχέεται με αταξία· αντίθετα, αποτελεί αντικείμενο συστηματικής ανάλυσης από την οικονομική θεωρία.
Η κατανόηση αυτής της οργανωμένης φύσης της οικονομικής ζωής θα καταστεί πιο εμφανής στα επόμενα κεφάλαια, όπου θα αναλυθούν η λειτουργία της αγοράς, οι μηχανισμοί τιμολόγησης, η κατανομή των πόρων και η οικονομική πολιτική.
Το Αναπόφευκτο του Κόστους
Ένα ακόμη ουσιώδες σημείο που πρέπει να τονιστεί είναι ότι η οικονομική δραστηριότητα δεν συντελείται χωρίς κόστος. Η οικονομική ευημερία, δηλαδή η επίτευξη υψηλότερου επιπέδου κατανάλωσης και ποιότητας ζωής, προϋποθέτει τη θυσία πολύτιμων συντελεστών παραγωγής: φυσικών πόρων, χρόνου, ανθρώπινης εργασίας και κεφαλαίου.
Η παραγωγή των αγαθών και υπηρεσιών που επιθυμούν τα άτομα απαιτεί προσπάθεια, σχεδιασμό και αξιοποίηση πόρων που δεν είναι ανεξάντλητοι. Η οικονομία δεν είναι μια παραδείσια κατάσταση κατά την οποία τα αγαθά προσφέρονται αυτόματα και χωρίς κόστος. Όπως εύστοχα αναφέρεται στη βιβλιογραφία της οικονομικής θεωρίας, “δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα” (There is no such thing as a free lunch). Κάθε επιλογή συνεπάγεται εναλλακτικό κόστος, δηλαδή την απώλεια της επόμενης καλύτερης εναλλακτικής που εγκαταλείφθηκε για να υλοποιηθεί η παρούσα απόφαση.